و همّت در خوض معارف حقيقيّه نمايد ممدوح‌تر و به سعادت قريب‌تر باشد ، و ليكن از جهت تدبير در امور دنيويّه و تحصيل غايات دنيّهء فانيه ، توسّط مطلوب است ، و افراط و تفريط هر دو مذموم . [ بيان اصول فضائل ] لهذا اصول فضايل چهار است ، بنابراين كه اصول قوا كه واجب است تعديل آنها و مطلوب است توسّط در آنها سه قوّت است : قوّت شهويّه و قوّت غضبيه ، و قوّت تدبيريّه ، پس توسّط هر كدام جدا فضيلتى است و توسّط در مجموع با هم فضيلتى ديگر . اين است فضايل اربعه . توسّط در قوّت شهويّه را عفت گويند . و توسّط در قوّت غضبيه را شجاعت و توسّط در قوت تدبيريّه را حكمت و مراد حكمت عمليّه است نه علم به اعيان موجودات و توسّط در قواى ثلاثه را عدالت . و لهذا گفته‌اند كه اصول عدالت سه است . پس مجموع اصول فضايل چهار باشد : حكمت و شجاعت و عفّت و عدالت . حكمت معرفت موجودات است مطلقا ، اعنى معرفت هر چه دانستنى است و كردنى ، كه حكمت نظرى و عملى عبارت از آن است . و شجاعت آن است كه قوت غضبى مر نفس را انقياد نمايد تا در احوال هولناك مضطرب نشود ، و اقدام بر حسب اقتضاى عقل كند تا فعلى كه از او صادر شود جميل ، و صبرى كه كند ممدوح باشد . و عفّت آن است كه شهوت مطيع نفس ناطقه باشد تا تصرفات او به مقتضاى عقل بود تا از بندگى هواى نفس آزاد شود و اثر حرّيت در او ظاهر آيد . و عدالت آن است كه اين همه قوّتها با هم موافقت كنند در امتثال قوّت ناطقهء مميّزه تا اختلاف هوا و تجاذب قوا نفس را در ورطهء حيرت نيفكند .